Kolej dotarła do Rudnej Miasta (Raudten Stadt) na przełomie XIX i XX wieku, a jej rozwój pozostawił po sobie nie tylko główny dworzec. Do dziś w przestrzeni miasteczka zachowały się inne obiekty związane z kolejnictwem, które są ciekawym przykładem rozwoju kolei na Dolnym Śląsku.
Dworzec Rudna Miasto
Stacja w Rudnej Mieście powstała później niż węzeł w Rudnej Gwizdanowie, aby skrócić mieszkańcom drogę do kolei – Gwizdanów był oddalony od centrum o kilka kilometrów. Ruch pasażerski uruchomiono tu w 1901 roku pod nazwą Raudten Sued (Rudna Południe), a od 1914 roku stacja funkcjonowała jako Raudten Stadt (Rudna Miasto).
Pierwotny budynek dworca miał konstrukcję szachulcową – był parterowy, z poddaszem, typowy dla mniejszych stacji w regionie. W 1927 roku, w związku z rosnącym ruchem, obiekt rozbudowano. Między dwiema poczekalniami (osobną dla I i II klasy) urządzono restaurację kolejową, która działała aż do 1947 roku. Zabytkowy budynek szachulcowy popadł w ruinę i został rozebrany w 2009 roku. W jego miejscu Gmina Rudna postawiła nowy obiekt, formą nawiązujący do historycznego dworca – dziś mieszczą się tam poczekalnia oraz komisariat policji.
Dom zawiadowcy i osiedle kolejowe
Zgodnie z pruskimi standardami kolejowymi naczelnik stacji oraz urzędnicy mieszkali w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca pracy. W Rudnej mieszkanie zawiadowcy znajdowało się tuż przy terenie stacji. Okazały, murowany budynek wyraźnie odróżniał się stylem od szachulcowego dworca i przetrwał wojnę w dobrym stanie. Od lat powojennych znajduje się w rękach prywatnych.
Wraz z budową dworca i rozwojem linii kolejowej powstało w sąsiedztwie niewielkie osiedle kolejowe – dziś ulica Ogrodowa (Gartenstraße). To jedno z najbardziej spójnych architektonicznie miejsc w Rudnej. Powstało jako osiedle urzędniczo-robotnicze, a historia tych domów wiąże się z ideą miasta-ogrodu i niemiecką architekturą mieszkaniową lat 20. i 30. XX wieku.
Heimatstil i lokalna cegła
Domy zbudowano w stylu rodzimym (Heimatstil) – głównie jako wolnostojące lub bliźniacze, z własnym kawałkiem ziemi dla każdej rodziny. Miały proste, parterowe bryły z użytkowym poddaszem i wysokie, strome dachy, dobrze radzące sobie z zimowymi opadami śniegu. Do budowy użyto cegły z pobliskiej cegielni parowej Siegfrieda Seupela (Dampfziegelei Raudten).
Wnętrza były funkcjonalne: na parterze znajdowała się kuchnia z piecem, spiżarnia (zwykle od strony północnej), reprezentacyjny salon oraz wyjście na taras lub do ogrodu; poddasze przeznaczano na sypialnie, a piwnica – całkowita lub częściowa – służyła do przechowywania przetworów, opału i warzyw z własnego ogrodu. Elewacje były skromnie dekorowane i symetryczne, co stanowiło kontrast dla gęstej zabudowy wokół Rynku.
Dlaczego Gartenstraße?
Nazwa ulicy nie była przypadkowa. Projekty zakładały, że każdy dom jednorodzinny lub bliźniak musi mieć ogród użytkowo-rekreacyjny. Działki były na tyle duże, aby mieszkańcy mogli prowadzić przydomowe ogródki warzywne i sadownicze, co dawało częściową samowystarczalność żywnościową w trudnych czasach po I wojnie światowej.
Lokalizacja ulicy była przemyślana – prestiżowa i praktyczna. Leżała blisko centrum, ale zapewniała spokój i zieleń, w pobliżu drogi wylotowej w stronę Starej Rudnej oraz stacji Rudna Miasto. Dzięki temu stała się idealnym miejscem do życia dla pracowników kolei i urzędników miejskich.
Po 1945 roku domy przy Ogrodowej przetrwały przejście frontu w relatywnie dobrym stanie – w przeciwieństwie do zabudowy rynkowej, która ucierpiała znacznie bardziej. Zostały zasiedlone przez polskich osadników przybywających do Rudnej.
Źródło informacji: wpis na Facebooku.
Źródło: Rudna to moja pasja
Fot. facebook.com
